Afganistan Halısı Yapımı

afgan halisi yapimi

Afganistan halıları Türkiye’de genellikle Afgan halısı olarak bilinir. Dünya’nın çeşitli bölgelerinde düzenlenen en iyi halı yarışmasında her zaman ilk 3’te mutlaka Afgan halısına rastlayabilirsiniz. Bu kapsamda en iyi halı denildiğinde her zaman için aklımıza Afgan halıları da gelebilmektedir.

Bu yazımızda Afganistan Afgan halısı yapımı işlemini inceleyeceğiz. Yün imalatı, iplik boyama ve halı yüzeyi kırpma gibi birçok ilgi çekici konu işlendi.

Önsöz

Afganistan’da ihracatın en önemli ürün kalemlerinden birisi ise Afgan halısıdır. Dokunulan halıların sürekli Oscar ödülü almasından ötürü halı kültüründe meşhur kelimesine layık görülmüştür. Afganistan’da resmi olmayan kayıtlara göre yaklaşık 480 türde halı dokuma işlemi yapılmaktadır. Afgan çocuklarına anlatılan masallarda ise; Hazreti Süleyman’ın binip uçarak gittiği halı Afganistan’da dokunduğu anlatılmaktadır.

Yün (Kırpma) İmalatı

yun kirpma

Yukarıdaki resimde halının ilk aşaması olan iplik yapımı için yün kırpma işlemi resmediliyor. Afgan halılarının yapımında genellikle koyun yünü tercih ediliyor. Koyunun üzerinde bulunan tüm deri, kırpılarak koyun yünü elde edilmiş olunuyor.

Yün İşleme

kirpilan yunler icin hazirlanan ates
Yukarıdaki resimde, halı yapımının ikinci aşamasına hazırlanılıyor. Kırpılan yünler yüksek derecedeki ateşte su ile kaynatılıyor. Böylece yün, işlenecek kıvama getiriliyor.

Yün Eğirme

afgan halisi iplik yapimi
Yün artık işlenecek hale gelmeye başlamıştır. Teyzemiz, yılların vermiş olduğu tecrübeyi yünde uygulamaktadır. Bu aşamada yün eğirmesi denilen işlem, el ile yapılmaktadır.

Yünü İpliğe Döndürme

afgan halisinin ipinin yapimi
Eğirilen yün, yukarıdaki mekanik makine ile iplik haline getirilmektedir. Günümüz teknolojisinden uzak ve tamamen doğal bir yapıya sahip olan bu makine, insan kuvveti ile çalışmaktadır.

Yün İplik Yapımı

afgan halisinin ipliginin yapimi
Teyzemiz yünü eğirdi ve iplik haline getirdi. Artık iş gençlere düşüyor. Çünkü bu aşamada bir bayandan ziyade erkek kuvveti gerektiriyor. Gençler, eğirilen ipi topaç haline getirerek boyama aşamasına hazırlıyorlar.

İplik Boyama Hazırlığı

afgan-halisinin-ipliginin-dogal-boyalari
100 Yıllardır araştırılarak zar zor bulunan tüm doğal boya verebilen çiçek ve bitkiler, Afgan halısı yapımında kullanılmaktadır. Günümüz teknolojisinin erişemediği bu doğallık sadece tabiatta saklıdır.

İplik Boyama İşlemi

afgan-halisi-iplik-boyama
Elde işlenen yün ve doğadan gelen hakiki renkler artık birleşti. Bu aşamadan sonra iplik üzerindeki boyayı çıkarabilmek neredeyse imkansız. İplikler kazanda boya ile birlikte kaynatılarak homojenize edilip ipliğin özüne işlendirilir.

Afgan Halısı Tasarımı

afgan-halisi-tasarimi
Afgan halısının tasarım aşaması bilgisayarda yapılmaktadır. Tasarımı çizen kişi, bilgisayarı iyi kullanabilmesinden ziyade en az 15 seneyi aşkın halı ile haşır neşir olmuş biri olması gerekmektedir.

Afgan Halısı Dokuma

afgan-halisi-dokuma
Yıllardır halı dokumuş ve eli tıpkı bir makine gibi işleyen gençler dokuma işlemine başlamışlardır. (Halı dokum tezgahının arkadan görünümü)

Afgan Halısı Dokuma Tezgahı

afgan halisi dokuma tezgahi
Halı dokuma tezgahında ustanın dokumak için iplik aldığının bir görüntüsü. Burada hızlı olmak esastır. Hızlı olmaktan kasıt, halıyı çabucak bitirebilmek değildir. Asıl olan hangi renkteki ipliğin hangi sıraya döşendiğinin doğruluğudur.

Afgan Halısı Yıkama

dokunan-halinin-yikanmasi
Dokunan halı, sert ve tel tipi fırça ile yıkanır. Burada halının yıkanmasındaki amaç, halı ipliklerinin aralarının açılabilmesi içindir. Bastıra bastıra yıkanılan halı artık diplerine kadar rahatça nefes alabilmektedir.

Afgan Halısı Kırpma

hali-yuzeyinin-kirpilmasi
Halı yüzeyinde oluşan fazlalıklar bu aşamada kırpılır. Halı kırpma makinesi her bölgeyi eşit bir yüksekliğe kavuşturacaktır.

Halının Tozunu Alma

hali-toz-alma-makinesi
Artık yavaş yavaş son aşamalara doğru gelmekteyiz. Kırpılan halı yüzeyinde toplanan tüyler bu makine ile tasfiye edilir. Zaten Türkiye’de de halı yıkama sektörünün ilk parladığı zamanlarda bu makine, halının tozunu almak için kullanılmakta idi.

Halı Kenarı Kapama

afgan-halisi-kenari-kapama-overlok
Günümüzde her ne kadar da 5 dakika içerisinde makine ile halı kenarı kapama (overlok) işlemi yapılabiliyorsa, bu işlem elde yapıldığı zaman saatler alabiliyor. Resimdeki kişinin elinin sol tarafı bitmiş ve sağ tarafı yapılacak olan yerdir.

Afgan Halı Dükkanı

afgan-halisi-dukkani
Evet, birçok aşamadan geçen yün ve boya, usta ellerle işlenerek Afgan halısını meydana getirdi. Bu kadar emeğin karşılığı elbette ki yüksek olacak. Size Afganistan halısına sahip olmanızı tavsiye ediyoruz. Yazımızı beğendiyseniz sevdiğiniz kişilere duyurabilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir