Afganistan Halısı Yapımı

afganistan hali atolyesi

Afganistan halıları, Türkiye’de genellikle Afgan halısı olarak nitelendirilir. Dünya’nın çeşitli bölgelerinde düzenlenen en iyi halı yarışmasında her zaman birinci olamasa bile ilk 3’te mutlaka bulunan halı çeşididir. Bu kapsamda en iyi halı denildiğinde her zaman için aklımıza mutlaka Afgan halıları da gelebilmektedir.

Bu yazıda hangi başlıklar işlendi?

Bu yazımızda Afganistan’a özel Afgan halısı yapımı işlemini anlatacağız.

Afganistan’da ihracatın en önemli ürün kalemlerinden birisi ise Afgan halısıdır. Dokunulan halıların sürekli Oscar ödülü almasından ötürü halı kültüründe meşhur kelimesine layık görülmüştür. Afganistan’da resmi olmayan kayıtlara göre yaklaşık 480 türde halı dokuma işlemi yapılmaktadır. Afgan çocuklarına anlatılan masallarda ise; Hazreti Süleyman’ın binip uçarak gittiği halı Afganistan’da dokunduğu anlatılmaktadır.

Aşağıdaki resimlerde Afgan halısı yapımı işlemleri anlatılmaktadır.


# Afgan Halısının Yününün Yapılışı

yun kirpma

Yukarıdaki resimde halının ilk aşaması olan iplik yapımı için yün kırpma işlemidir. Afgan halılarının yapımında genellikle koyun yünü tercih edilir. Koyunun üzerinde bulunan tüm deri, kırpılarak koyun yünü elde edilmiş olunur.


# Yünü Kullanılabilir Hale Getirme

kirpilan yunler icin hazirlanan ates

Yukarıdaki resimde, halı yapımının ikinci aşamasına hazırlıktır. Kırpılan yünler yüksek derecedeki ateşte su ile kaynatılmaktadır.


# Afgan Halısı Yünü Kaynatma

kaynatilan yunler
Belirli bir müddet ısıda kaynatılarak bekletilen yün, en sonunda süzülmesi için sudan çıkarılır. Güneşe maruz kalmadan orta karanlıktaki bir yerde suyu süzülür ve kurutulur.


# Yün Eğirme

afgan halisi iplik yapimi

Yün artık işlenecek hale gelmeye başlamıştır. Teyzemiz, yılların vermiş olduğu tecrübeyi yünde uygulamaktadır. Bu aşamada yün eğirmesi denilen işlem, el ile yapılmaktadır.


# Yünü İpliğe Döndürme

afgan halisinin ipliginin yapimi

Eğirilen yün, yukarıdaki mekanik makine ile iplik haline getirilmektedir. Günümüz teknolojisinden uzak ve tamamen doğal bir yapıya sahip olan makine, insan kuvveti ile çalışmaktadır.


# İplik Sarımı

afgan halisinin ipinin yapimi

Teyzemiz ipi eğirdi. Artık iş gençlere düşüyor. Çünkü bu aşamada bir bayandan ziyade erkek kuvveti gerektiriyor. Gençler, eğirilen ipi topaç haline getirerek boyama aşamasına hazırlıyorlar.


# İplik Boyamaya Hazırlık

afgan halisinin ipliginin dogal boyalari

100 Yıllardır araştırılarak zar zor bulunan tüm doğal boya verebilen çiçek ve bitkiler, Afgan halısı yapımında kullanılmaktadır. Günümüz teknolojisinin erişemediği bu doğallık sadece tabiatta saklıdır.


# İplik Boyama

afgan halisi iplik boyama

Elde işlenen yün ve doğadan gelen hakiki renkler artık birleşti. Bu aşamadan sonra iplik üzerindeki boyayı çıkarabilmek neredeyse imkansız. İplikler kazanda boya ile birlikte kaynatılarak homojenize edilip ipliğin özüne işlendirilir.


# Halı Tasarımı

afgan halisi tasarimi

Afgan halısının tasarım aşaması bilgisayarda yapılmaktadır. Tasarımı çizen kişi, bilgisayarı iyi kullanabilmesinden ziyade en az 15 seneyi aşkın halı ile haşır neşir olmuş biri olması gerekmektedir.


# Halı Dokunması

afgan halisi dokuma

Yıllardır halı dokumuş ve eli tıpkı bir makine gibi işleyen gençler dokuma işlemine başlamışlardır. (Halı dokum tezgahının arkadan görünümü)


# Halı Dokuma Tezgahı

afgan halisi dokuma tezgahi

Halı dokuma tezgahında ustanın dokumak için iplik aldığının bir görüntüsü. Burada hızlı olmak esastır. Hızlı olmaktan kasıt, halıyı çabucak bitirebilmek değildir. Asıl olan hangi renkteki ipliğin hangi sıraya döşendiğinin doğruluğudur.


# Dokunulan Halıyı Yıkamak

dokunan halinin yikanmasi

Dokunan halı, sert ve tel tipi fırça ile yıkanır. Burada halının yıkanmasındaki amaç, halı ipliklerinin aralarının açılabilmesi içindir. Bastıra bastıra yıkanılan halı artık diplerine kadar rahatça nefes alabilmektedir.


# Halı Yüzeyi Kırpılması

hali yuzeyinin kirpilmasi

Halı yüzeyinde oluşan fazlalıklar bu aşamada kırpılır. Halı kırpma makinesi her bölgeyi eşit bir yüksekliğe kavuşturacaktır.


# Halının Tozunun Alınması

hali toz alma makinesi

Artık yavaş yavaş son aşamalara doğru gelmekteyiz. Kırpılan halı yüzeyinde toplanan tüyler bu makine ile tasfiye edilir. Zaten Türkiye’de de halı yıkama sektörünün ilk parladığı zamanlarda bu makine, halının tozunu almak için kullanılmakta idi.


# Halı Kenarı Kapama

afgan halisi kenari kapama overlok

Günümüzde her ne kadar da 5 dakika içerisinde makine ile halı kenarı kapama (overlok) işlemi yapılabiliyorsa, bu işlem elde yapıldığı zaman saatler alabiliyor. Resimdeki kişinin elinin sol tarafı bitmiş ve sağ tarafı yapılacak olan yerdir.


afgan halisi dukkani

Evet, birçok aşamadan geçen yün ve boya, usta ellerle işlenerek Afgan halısını meydana getirdi. Bu kadar emeğin karşılığı elbette ki yüksek olacak. Size Afganistan halısına sahip olmanızı tavsiye ediyoruz. Yazımızı beğendiyseniz sevdiğiniz kişilere duyurabilirsiniz.


Afganistan’a Özel Afgan Halı Modelleri

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir